Anket soruları, veri kalitesini doğrudan belirler. Kötü yazılmış bir soru analiz aşamasında telafi edilemez. Bu yazıda hem kopyalayıp kullanabileceğiniz şablonlar hem de soru yazımının temel kuralları yer alıyor.
Anket akışı şablonu
- Bilgilendirme ve onam — amaç, süre, anonimlik, iletişim
- Ön eleme soruları (varsa) — uygun olmayanlar burada ayrılır
- Isınma sorusu — kolay, konuyla ilgili, ilgi çekici
- Ana ölçek maddeleri — 5–10’ar madde gruplar hâlinde
- Açık uçlu soru (isteğe bağlı, en fazla 1–2 tane)
- Demografik sorular
- Teşekkür — sonuçların paylaşılacağı bilgisi
Demografik soru şablonları
Cinsiyet
Cinsiyetiniz:
- Kadın
- Erkek
- Diğer
- Belirtmek istemiyorum
Yaş
Seçenek A — serbest (önerilen):
Doğum yılınız: ____ (Doğrulama: 1935–2010 arası sayı)
Seçenek B — aralık:
Yaş aralığınız:
- 18–24
- 25–34
- 35–44
- 45–54
- 55–64
- 65 ve üzeri
Eğitim durumu
En son mezun olduğunuz eğitim düzeyi:
- İlköğretim
- Lise
- Ön lisans
- Lisans
- Yüksek lisans
- Doktora
Not: “Mezun olduğunuz” ifadesi, hâlen devam edenlerle mezunları karıştırmayı önler.
Çalışma durumu
Çalışma durumunuz:
- Tam zamanlı çalışıyorum
- Yarı zamanlı çalışıyorum
- Serbest meslek / kendi işim
- Öğrenciyim
- Çalışmıyorum, iş arıyorum
- Çalışmıyorum, iş aramıyorum
- Emekliyim
Gelir (hassas soru)
Aylık hane geliriniz: (Bu bilgi yalnızca istatistiksel gruplama için kullanılacaktır.)
- 17.000 ₺ altı
- 17.000 – 30.000 ₺
- 30.000 – 50.000 ₺
- 50.000 – 80.000 ₺
- 80.000 – 120.000 ₺
- 120.000 ₺ üzeri
- Belirtmek istemiyorum
Medeni durum
Medeni durumunuz:
- Bekâr
- Evli
- Boşanmış
- Dul
- Belirtmek istemiyorum
Çalışma süresi
Mevcut kurumunuzda kaç yıldır çalışıyorsunuz?
- 1 yıldan az
- 1–3 yıl
- 4–6 yıl
- 7–10 yıl
- 10 yıldan fazla
Sektör
Çalıştığınız sektör:
- Eğitim
- Sağlık
- Bilişim / yazılım
- Finans / bankacılık
- Üretim / sanayi
- Perakende / ticaret
- Kamu
- İnşaat
- Turizm
- Diğer: ____
Soru yazımının altı kuralı
1. Tek fikir kuralı
| Kötü | İyi |
|---|
| Yöneticim adil ve destekleyicidir. |
Yöneticim adildir. / Yöneticim beni destekler. (iki ayrı madde) |
Katılımcı yöneticisini adil ama desteksiz buluyorsa ne işaretleyecek? Bu maddeye verilen yanıt yorumlanamaz.
2. Yönlendirmeyin
| Kötü | İyi |
|---|
| Herkesin kabul ettiği gibi esnek çalışma verimliliği artırır mı? |
Esnek çalışmanın verimliliğiniz üzerindeki etkisi nedir? |
3. Çift olumsuzdan kaçının
| Kötü | İyi |
|---|
| Toplantıların gereksiz olmadığını düşünmüyorum. |
Toplantıları gereksiz buluyorum. |
4. Mutlak ifadelerden kaçının
“Her zaman”, “asla”, “hiçbir zaman” içeren maddeler uç yanıtları bastırır ve varyansı düşürür.
5. Jargon kullanmayın
Katılımcı kitleniz akademisyen değilse “örgütsel vatandaşlık davranışı” gibi terimleri günlük dile çevirin veya kısa bir açıklama ekleyin.
6. Zaman aralığı belirtin
| Belirsiz | Net |
|---|
| Ne sıklıkla fazla mesai yapıyorsunuz? |
Son 3 ayda haftada ortalama kaç saat fazla mesai yaptınız? |
Soru tipi seçim rehberi
| Ne ölçmek istiyorsunuz | Uygun tip |
|---|
| Bir tutum veya görüşün derecesi | 5’li veya 7’li Likert |
| Kategorik bir özellik | Tek seçim |
| Birden fazla geçerli seçenek | Çoklu seçim |
| Öncelik sıralaması | Sıralama sorusu |
| Tavsiye etme eğilimi | NPS (0–10) |
| Memnuniyet derecesi | Yıldız puanlama |
| Sayısal bir gerçek | Sayı girişi (doğrulamalı) |
| Serbest görüş | Açık uçlu (zorunlu değil) |
| Aynı ölçekle çok madde | Matris (mobilde 5 satırı geçmeyin) |
Ölçek maddesi örnekleri (5’li Likert)
Seçenekler: 1 = Kesinlikle katılmıyorum … 5 = Kesinlikle katılıyorum
- İşimden genel olarak memnunum.
- Yaptığım işin anlamlı olduğunu düşünüyorum.
- Gün sonunda kendimi duygusal olarak tükenmiş hissediyorum. (ters madde)
- Ekip arkadaşlarımla iş birliği yapmakta zorlanıyorum. (ters madde)
- Kurumumun bana değer verdiğini hissediyorum.
Her 10 maddede 1–2 ters madde, dikkatsiz doldurmayı tespit etmek için yeterlidir.
Açık uçlu soru örnekleri
- “Çalışma deneyiminizle ilgili eklemek istediğiniz bir şey var mı?”
- “Bu konuda kurumunuzdan en çok ne beklerdiniz?”
- “Anketle ilgili görüş ve önerileriniz nelerdir?”
Açık uçlu soruları zorunlu yapmayın; zorunlu açık uçlu sorular terk oranını belirgin biçimde artırır.
KVKK uyarısı: neyi sormayın
Araştırma sorunuz için gerekli olmayan hiçbir kişisel veriyi istemeyin. Akademik anketlerde asla sorulmaması gerekenler:
- T.C. kimlik numarası
- Tam adres
- Kart veya banka bilgisi
- Anne kızlık soyadı gibi güvenlik sorusu yanıtları
- Sağlık raporu detayları (özel nitelikli veri — ayrı açık rıza gerektirir)
Sonuç
İyi bir anket, katılımcının zamanına saygı duyar: gereksiz soru sormaz, açık yazılır ve tahmin edilebilir bir akış izler. Şablonları olduğu gibi kullanabilir, kendi çalışmanıza göre uyarlayabilirsiniz.
Anketinizi hazırladıktan sonra ücretsiz yayınlayarak katılımcı toplamaya başlayabilirsiniz. Katılım oranını artırmak için bu rehbere göz atın.